Šta je krvni pritisak?

Krvni pritisak je sila kojom krv djeluje na zid krvnog suda. On varira u zavisnosti od snage srčane funkcije, elastičnosti arterija, ukupne količine cirkulišuće krvi. Pritisak krvi tako zavisi i od ukupnog zdravstvenog stanja, uzrasta, fizičke kondicije i životnih navika.
Sistolni “gornji” pritisak se mjeri nakon kontrakcije srca i to je najviši pritisak koji se ostvaruje u arterijskom stablu. Dijastolni “donji” pritisak se registruje kada je srce relaksirano.
Povišen krvni pritisak neizostavno dovodi do ozbiljnih posljedica.
- Skoro ½ infarkta srca i 2/3 oboljelih od šloga ima krvni pritisak viši od 160/95 mm Hg
- Dugogodišnja neliječena hipertenzija vodi u kongestivnu srčanu slabost u 91% slučajeva
- 54,7% poremećaja srčanog ritm aje posljedica hipertenzije
- 30% ljudi sa visokim krvnim pritiskom ne znaju da ga imaju
- 70% ljudi koji imaju povišen krvni pritisak ne drže ga pod kontrolom
- Iako je u 90-95% slučajeva nepoznat uzrok hipertenzije ona se lako otkriva i drži pod kontrolom.
Visoki krvni tlak
Visoki krvni tlak (hipertenzija) je, općenito govoreći, stanje bez simptoma pri kojem nenormalno visoki tlak u arterijama povećava rizik nastanka problema kao što su moždani udar, aneurizma, zatajenje srca, srčani udar i oštećenje bubrega.
Za većinu ljudi riječ hipertenzija znači pretjeranu napetost, nervozu ili stres. U medicinskom smislu pojam hipertenzija označava stanje povišenog krvnog tlaka bez obzira na uzrok. Visoki krvni tlak naziva se i “tihi ubojica”, jer obično godinama ne uzrokuje simptome, sve dok ne izazove oštećenje važnih organa.
Kontrola krvnog tlaka
Tlak u arterijama može se povisiti na više načina. Kao prvo, srce može pumpati krv većom snagom, izbacujući veću količinu krvi svakim otkucajem. Druga mogućnost je da velike arterije mogu izgubiti svoju normalnu elastičnost i postati krute tako da se ne mogu dovoljno širiti kada kroz njih srce izbacuje krv. Radi toga se krv pri svakom srčanom otkucaju probija većom snagom nego je to normalno kroz manje prostora, pa tlak raste. To je ono što se događa u starijih jer su stijenke njihovih arterija postale sužene i ukrućene radi arterioskleroze. Krvni tlak se slično povisuje i pri vazokonstrikciji―kada su male arterije (arteriole) privremeno stisnute uslijed živčanih ili hormonskih podražaja. Treći način na koji se tlak u arterijama povisuje je povećanje ukupne tekućine koja cirkulira u krvožilnom sustavu. To se događa kod nekih oboljenja bubrega kada oni nisu sposobni izlučiti dovoljnu količinu soli i tekućine iz tijela. Volumen krvi u tijelu se povećava, a posljedica je porast krvnog tlaka.
Regulacija krvnog tlaka: Renin-angiotenzin- aldosteronski sustav
Pad krvnog tlaka izaziva lučenje renina to je bubrežni enzim.
Renin nadalje, aktivira angiotenzin , hormon koji uzrokuje sužavanje (konstrikciju) mišićnog sloja malih krvnih arterija (arteriola), povećavajući tako krvni tlak.
Angiotenzin je također otponac za otpuštanje hormona aldosterona iz nadbubrežne žlijezde, koji uzrokuje zadržavanje soli (natrij) i pospješuje izlučivanje kalija.
Natrij zadržava vodu, koja povećava volumen krvi i povisuje krvni tlak.
Simptomi
U većine ljudi povišeni krvni tlak ne uzrokuje simptome, unatoč podudarnosti da se istodobno mogu pojaviti određeni simptomi za koje je prošireno mišljenje―pogrešno―da su posljedica povišenog krvnog tlaka: glavobolja, krvarenje iz nosa, vrtoglavica, crvenilo lica i zamor. Premda ljudi s povišenim krvnim tlakom mogu imati ove simptome dokazano je da se ti simptomi jednako često pojavljuju u ljudi koji nemaju povišeni krvni tlak.
Klasifikacija krvnog tlaka u odraslih
Kategorija |
Sistolički krvni tlak |
Dijastolički krvni tlak |
Normalan krvni tlak |
Ispod 130 mm Hg |
Ispod 85 mm Hg |
Visoki normalni krvni tlak |
130139 |
8589 |
Stupanj 1 (blaga) hipertenzija |
140159 |
9099 |
Stupanj 2 (umjerena) hipertenzija |
160179 |
100109 |
Stupanj 3 (teška) hipertenzija |
180209 |
110119 |
Stupanj 4 (vrlo teška) hipertenzija |
210 ili viša |
120 ili viša |